روش ( منهج ) تفسيرى « مناهج » جمع « منهج » است . « نهج » ، « منهج » و « منهاج » در لغت به معناى « الطريق » ، ( الطريق الواضح ) راه روشن ، و راه مستقيم آمده است . صاحب مقاييس مىگويد : « النهج : الطريق . . . و المنهج : الطريق ايضا و الجمع المناهج » ؛ « 1 » نهج و منهج هر دو به معناى راه است و جمع منهج ، منهاج است » . در مصباح المنير مىنويسد : « النهج : مثل فلس ، الطريق الواضح و المنهج و المنهاج مثله ؛ « 2 » نهج ( بر وزن فلس ) راه روشن است ، و منهج و منهاج نيز به همان معنا مىباشد » . در لسان العرب آمده است : و منهج الطريق ، وضحه و المنهاج كالمنهج . و فى التنزيل : « لكل جعلنا منكم شرعة و منهاجا » . . . و المنهاج الطّريق الواضح و نهجت الطّريق : سلكته و فلان يستنهج سبيل فلان ، اى يسلك مسلكه و النهج الطّريق المستقيم ؛ « 3 » منهج طريق يعنى راه روشن و منهاج نيز به معناى منهج است . در قرآن كريم آمده است : « ما براى هر يك از شما [ پيامبران ] ، شريعت و راه روشنى را قرار داديم » و منهاج ، راه روشن را گويند و « نهجت الطريق » يعنى راه را پيمودم . و اين كه مىگويند : فلانى راه فلان شخص را استنهاج مىكند يعنى همان راه و روش را مىپيمايد . و نهج به معناى راه مستقيم است » . ساير كتاب‌هاى لغت نيز ، مانند « العين » ، « 4 » « مفردات » « 5 » و . . . منهج را به معناى فوق دانسته‌اند . بنابراين ، در معناى منهج ، طريق ( راه يا روش ) ، روشن بودن آن ، و نيز استقامت كه دورى از انحراف ، كجى و اعوجاج است تأثير دارد . منهج در اصطلاح نيز به معناى روش روشن در تعبير ، عمل يا آموزش دادن چيزى كه مطابق پيش فرض‌هاى معين و نظام مشخصى براى رسيدن به هدف معين است . « 6 » بنابراين ، منهج تفسيرى : شيوهء روشن و منظمى است كه مفسر براى تبيين و كشف معانى

--> ( 1 ) ر . ك : التحقيق فى كلمات القرآن ، ج 12 / 257 . ( 2 ) فيومى ، المصباح المنير / 627 . ( 3 ) ابن منظور ، لسان العرب ، ج 14 / 300 . ( 4 ) فراهيدى ، احمد بن خليل ، « العين » ، ج 3 / 392 . ( 5 ) راغب اصفهانى ، مفردات ، مادهء نهج . ( 6 ) مراد وهبه ، المعجم الفلسفى / 231 . ر . ك : هدى جاسم ، المنهج الاثرى / 23 .